Eind februari vond in Brussel de eerste bijeenkomst plaats van de European Collaborative Housing Alliance. Vertegenwoordigers uit heel Europa kwamen er samen om concrete aanbevelingen te formuleren voor collaboratieve woonmodellen, in het licht van het nieuwe Europese plan voor betaalbaar wonen. De bijeenkomst maakte duidelijk dat deze woonvormen zich nadrukkelijker willen positioneren binnen het Europese woondebat.
De bijeenkomst vond plaats op 25 en 26 februari en bracht een breed spectrum aan actoren samen, van Europese instellingen tot terreinorganisaties. Onder de deelnemers bevonden zich onder meer de Europese Commissie, Housing Europe, UN Habitat en de International Union of Tenants. Community Land Trust Brussels speelde een actieve rol en ontving een deel van het programma in Arc-en-Ciel, een collectief woonproject in Molenbeek dat als concreet referentiepunt diende.
Van lokale praktijken naar Europese agenda
Arc-en-Ciel omvat 32 woningen, een gemeenschappelijke tuin en gedeelde ruimtes, en kwam tot stand met intensieve betrokkenheid van de bewoners. Die namen niet alleen deel aan het ontwerpproces, maar werkten ook mee aan de governance en de collectieve waarden van het project. Sinds de ingebruikname organiseren bewoners er initiatieven die bijdragen aan de sociale samenhang in de buurt.
Tijdens de gesprekken werd het Community Land Trust-model naar voren geschoven als een van de mogelijke antwoorden op de wooncrisis. Door grond en gebouwen van elkaar te scheiden en de grond uit de speculatieve markt te halen, blijft wonen op lange termijn betaalbaar. Ook andere modellen, zoals wooncoöperaties en non-profitontwikkelaars, streven gelijkaardige doelstellingen na via uiteenlopende juridische en financiële structuren.
Van experiment naar schaal
Een centrale inzet van de bijeenkomst was de vraag hoe deze modellen kunnen opschalen. Daarbij werd benadrukt dat publieke steun idealiter leidt tot blijvende betaalbaarheid, eerder dan tot tijdelijke effecten. Onder de besproken hefbomen bevonden zich onder meer bescherming tegen speculatie, duidelijke voorwaarden bij overheidsfinanciering en een betere juridische positionering van non-profit woonactoren.
De schaal van de beweging groeit intussen gestaag. In Europa zijn vandaag meer dan 350 Community Land Trust-initiatieven actief, goed voor ongeveer 7.000 gerealiseerde woningen, met nog eens circa 25.000 in ontwikkeling. Tegelijk ontstaat een breder financieel ecosysteem, met onder meer leningen via instellingen zoals de Council of Europe Development Bank en de inzet van ethische banken en coöperatieve fondsen.
Structurele rol in Europees woonbeleid
De uitwisseling in Brussel sloot aan bij de prioriteiten van het Europese woonbeleid, zoals het verhogen van het aanbod, het mobiliseren van investeringen en het ondersteunen van kwetsbare groepen. Daarbij werd gewezen op de rol van collaboratieve woonvormen in onder meer renovatie, klimaatadaptatie en sociale inclusie. Ze worden steeds vaker gezien als complementair aan bestaande wooninstrumenten.
Volgens Geert De Pauw van Community Land Trust Brussels vragen deze initiatieven niet “om een groter stuk van de taart”, maar tonen ze dat ze die “samen aan het bakken zijn”. De bijeenkomst in Brussel onderstreepte zo een groeiende ambitie: collaboratief wonen positioneren als een volwaardige partner in het Europese woonbeleid, met het oog op langdurige betaalbaarheid en bredere maatschappelijke meerwaarde.
Foto Community Land Trust Brussels