projecten in vlaanderen

De architectuur van het project is nauw verbonden met de omgeving. Het wordt gekenmerkt door drie langgerekte volumes die op een compacte manier zijn georganiseerd. Elke woning behoudt een relatie met de straat, soms direct, soms vanuit een iets meer afgelegen positie.

Diverse typologieën

Het centrale binnenhof vormt het kloppende hart van de site, een groene oase waar bewoners samenkomen en activiteiten ontplooien. Een prominente wadi in het midden van dit gebied dient niet alleen als regenwaterbuffer, maar draagt ook bij aan de sfeer van de ruimte. Aan de zuidwestelijke zijde strekt zich een gedeelde tuin uit, inclusief een boomgaard, waar losse beplantingsstructuren dienen als privacyfilters voor de individuele units en terrassen.

Het project omvat in totaal 33 wooneenheden van verschillende groottes en typologieën, waaronder studio’s, appartementen met één of twee slaapkamers en enkele gezinswoningen met drie of vier slaapkamers. Daarnaast is er een grote clusterunit met zes kamers en gedeelde leefruimtes en keuken, grenzend aan het centrale binnenhof.

Collectieve voorzieningen zijn verspreid over het hele project. Naast de grote ontmoetingsruimte bij het binnenhof, waar bewoners samen kunnen koken, eten en bijpraten, is er op de verdieping een ruime badkamer die wordt gedeeld door alle bewoners en gasten van de twee aangrenzende logeerkamers.

Ontmoetingspunten

Het behouden en renoveren van de noordelijke kop van het bestaande gebouw aan de Vorststraat, ooit een gemeentehuis voor de deelgemeente, draagt bij aan de integratie van het project in de buurt. Dit gerenoveerde gebouw herbergt onder andere een wasserette, ontspanningsruimte en polyvalente ruimtes, die allemaal dienen als ontmoetingspunten voor zowel bewoners als buurtbewoners. De voormalige schoolgebouwen aan de achterkant van het perceel worden omgevormd tot tuinbergingen, atelierruimtes en een tuinkamer, waardoor de band met de natuurlijke omgeving wordt versterkt.

Kortom, Moos°Herk belichaamt een eigentijds coöperatief woonconcept dat zowel ruimte biedt voor privacy als gemeenschapsleven, en dat zich integreert in de lokale omgeving door middel van doordachte architectuur en collectieve voorzieningen.

Het Honkhuis neemt een prominente plek in binnen het masterplan van de Hertogensite, dat de herontwikkeling van voormalige ziekenhuisterreinen in het centrum van Leuven omvat. Het huis bevindt zich aan de Minderbroederstraat, waar het een bestaande blinde gevel aanvult en de hoek markeert richting het groene openbare binnengebied en de blootgelegde Dijle.

Buurtinteractie

De architectuur van het Honkhuis daagt zichzelf uit om een eigentijds hoekpand te creëren dat harmonieus samensmelt met de omgeving, die wordt gekenmerkt door sterk neogotische architectuur van architect Joris Helleputte (1851-1925). Hoewel het niet letterlijk citeert, creëert het ontwerp met erkers en hoekverdraaiingen een haast klassiek, verticaal gevelritme. De gevel omarmt het woonprogramma, waardoor talloze specifieke plekken en kamers ontstaan.

Op deze strategische locatie zullen de bewoners van het Honkhuis een integraal onderdeel vormen van de woonbuurt, onder andere door hun open buurtwerk en activiteiten. Het uitnodigende toegangsportaal en de grote ramen op de begane grond, die de dagelijkse activiteiten van de bewoners zichtbaar maken, getuigen van de sterke wens om interactie met de buurt te bevorderen.

LIVEZ en Stadsmakerfonds mikken met het inclusief woonproject De Boomgaard op een gemengde bewonersgroep waarin mensen met diverse zorgprofielen (ouderen met zorgbehoefte, kwetsbare jongvolwassenen, mensen met fysieke beperking,…) samenwonen met niet-zorgbehoevenden en buurtbewoners vanuit het geloof dat zij elkaar iets waardevols te bieden hebben. De expertise van zorgpartners wordt ingezet om de wooncontinuïteit van mensen met een ondersteuningsbehoefte te verbeteren en om de samenleving voor te bereiden zodat ze verschillende doelgroepen kunnen insluiten in de maatschappij.

Zorgzame buurt

Naast het woongebouw, komt er ook een huiselijke, laagdrempelige ontmoetingsplek. Die is opengesteld voor buurtactiviteiten maar is ook de plek waar bewoners die geen voltijdse zorgondersteuning hebben terecht kunnen. Een hecht sociaal weefsel is dan ook een fundament en een doel van dit project. In een eerste fase bouwen de initiatiefnemers de plek als katalysator van een zorgzame buurt, in de hoop en veronderstelling dat het sociaal weefsel stap voor stap deze rol overneemt.

Een academische raad omkadert LIVEZ bij de uitwerking van het project en bij de ontwikkeling van de Hospiscore. Die score kwantificeert in hoeverre een buurt een bepaalde ondersteuning of zorg kan absorberen. Buurten met een hoge Hospiscore kunnen diverse en zware gezondheidsproblematieken het hoofd bieden en verzekeren daardoor een hoge wooncontinuïteit in hun buurt.

Wonen rond een gedeelde tuin

De Wastuin omvat een gevarieerd aanbod van een tachtigtal woonunits, verspreid over renovatie en nieuwbouw, en voorziet in een publieke doorgang voor voetgangers en fietsers. Het binnengebied is ingericht als een gedeelde stadstuin die fungeert als groene long voor de hele site. Binnen dit grotere geheel neemt cohousing De Wasserij ongeveer een kwart van het project in.

Het coöperatieve woonproject werd eind november 2025 opgeleverd en officieel geopend als het eerste nieuwbouwproject van wooncoop in Antwerpen. Het omvat 27 woonunits, variërend in grootte en typologie, en richt zich op bewoners die bewust kiezen voor gedeeld wonen en eigenaarschap. Eerder werd het project al bekroond met de Antwerpse prijs voor innovatief wonen, wat de voorbeeldwaarde van het project onderstreept.

Gedeelde binnen- en buitenruimtes

De architectuur van cohousing De Wasserij zet sterk in op het evenwicht tussen private woonkwaliteit en collectief gebruik. Naast de individuele woningen beschikken de bewoners over een uitgebreid pakket aan gedeelde ruimtes, waaronder een gemeenschappelijke tuin en een ruim dakterras, een grote feest- en vergaderruimte met keuken, kleinere leefruimtes, een gedeelde speelkamer, werk- en atelierruimtes, een wasplaats, fietsenstallingen, kelders en ruimte voor deelauto’s. Die gedeelde infrastructuur vormt de ruimtelijke drager van het coöperatieve woonmodel en stimuleert ontmoeting zonder die te forceren.

Ook landschappelijk is de gedeelde buitenruimte een essentieel onderdeel van het ontwerp. De Wastuin is opgevat als een volwaardige stedelijke tuin, met aandacht voor biodiversiteit en stadsnatuur. In de dense stedelijke context van Oud-Berchem biedt die groene binnenruimte rust en ademruimte, en versterkt ze tegelijk de sociale cohesie binnen het project.

Waardering voor erfgoed

Stramien vertrok bij het ontwerp van een grondige analyse van de erfgoedwaarde van de bestaande gebouwen. Het industriële verleden van de site blijft leesbaar, onder meer via het behoud en de restauratie van de bakstenen schouw en de herbestemming van voormalige magazijnen. Nieuwe volumes werden zorgvuldig ingepland en sluiten aan bij het fijnmazige stedelijke weefsel van de buurt. Waar mogelijk werden materialen gerecupereerd en hergebruikt, zoals arduin dat een plaats kreeg in de aanleg van de tuin. Die gelaagde aanpak resulteert in een architectuur die het verleden niet uitwist, maar op een hedendaagse manier herinterpreteert.

Wonen, werken en coöperatief eigenaarschap

Naast wonen biedt cohousing De Wasserij ook ruimte aan maatschappelijke en professionele functies. Op de site zijn onder meer kantoren ondergebracht voor de Vlaamse Vereniging voor Ruimte en Planning (VRP), Expeditie De Stad en de Vlaamse Vereniging voor Openbaar Groen. Die verweving van wonen en werken sluit aan bij de oorspronkelijke industriële logica van de plek en versterkt de verankering van het project in de wijk.

Minstens even bepalend als de architectuur is het coöperatieve woonmodel. Als wooncoop-project zijn de bewoners samen eigenaar van het geheel, wat leidt tot een andere verhouding tot wonen, investeren en beheren. Het model doorbreekt de klassieke tegenstelling tussen huren en kopen en zet in op langdurige betaalbaarheid, gedeeld eigenaarschap en collectieve verantwoordelijkheid. Tijdens de opening werd het project ook expliciet naar voren geschoven als inspiratiebron voor het stedelijk woonbeleid.

Meer over De Wasserij: Stramien cv realiseert eerste coöperatief woonproject in Antwerpen

De verschillende volumes hebben elk een eigen geveluitdrukking, voortkomend uit de verschillende woningtypen, maar tonen toch een zekere verwantschap. Ze zijn als het ware kinderen van dezelfde ouders, goed geïntegreerd in de rest van Heulebrug maar met een eigen identiteit. Door het bouwblok meerdere adressen te geven, wordt de schaal van het gebouw gevoelsmatig verkleind. De gedeelde inkomhallen strekken zich uit van de straat tot aan de tuin, wat doet denken aan de koetspoorten van weleer, en zorgen ervoor dat ook bewoners op hogere verdiepingen op een aangename manier van de tuin kunnen genieten.

Loggia’s

Het programma omvat gemeenschappelijke voorzieningen voor alle bewoners van het project. Centraal in het bouwblok komt een grote tuin die het hart vormt van het gemeenschappelijke wonen. Hier, beschermd tegen de wind door de omliggende gebouwen, ontstaat een microklimaat dat kansen biedt voor een weelderige groene omgeving. Aan de tuin en dicht bij de straat worden gemeenschappelijke binnenruimtes geplaatst, waarvan het uiteindelijke programma in samenspraak met de coöperatie zal worden vastgesteld.

Er worden twee woontypen aangeboden binnen het project: de klassieke duplexwoning met eigen adres, en de vernieuwende gestapelde woning, die flexibel kan worden ingedeeld binnen een slim casco dat kan meegroeien met veranderende behoeften in de toekomst. Loggia’s zorgen voor een goede overgang tussen de gemeenschappelijke en privéruimtes, waarbij ze bij gestapelde woningen een ruimer formaat krijgen om te genieten met medebewoners, en op het gelijkvloers dienen als duidelijke grens tussen privébuitenruimte en de grote tuin.