In het hart van de Antwerpse binnenstad is de nieuwe burgercoöperatie Ercoland opgericht, met één duidelijke ambitie: het historische kunstenaarshuis Ercola in de Wolstraat aankopen en duurzaam verankeren voor de stad. Het gebouwencomplex, dat sinds 1972 onderdak biedt aan kunstenaars en makers, wordt op 4 juni openbaar verkocht. Met nog slechts enkele dagen te gaan voor die openbare verkoop engageerden burgers zich ondertussen al voor meer dan 870.000 euro via aandelen en win-winleningen, waardoor het beoogde miljoen stilaan binnen handbereik komt. Tegelijk blijven extra coöperanten meer dan welkom om de aankoop én de toekomstige sociale en artistieke invulling van de site mee mogelijk te maken.
Ercola groeide de voorbije vijftig jaar uit tot een unieke plek in Antwerpen. In het voormalige 17de-eeuwse godshuis vonden generaties schilders, muzikanten, filmmakers, illustratoren en ontwerpers betaalbare werkruimte en artistieke vrijheid. Namen als Wannes Van De Velde, Ferre Grignard, Ann Salens en Dennis Tyfus passeerden er, net als Jan Decleir en Nicole Van Goethem. Vandaag werken er nog altijd meer dan dertig makers tussen 20 en 82 jaar oud, en ontvangt de site jaarlijks duizenden bezoekers voor expo’s, performances en ontmoetingen.
Een plek uit de vastgoedlogica halen
Volgens de initiatiefnemers is Ercola veel meer dan erfgoed alleen. “Het is al een bestemming”, klinkt het in het persbericht. Daarom wil Ercoland het gebouw niet bewaren als een afgesloten monument, maar verder laten functioneren als levendige werk- en ontmoetingsplek. De coöperatie wil de site definitief uit de speculatieve vastgoedmarkt halen en onder collectief beheer plaatsen, zodat de artistieke en sociale invulling ook op lange termijn gegarandeerd blijft.
De plannen van Ercoland zijn ambitieus. Naast meer dan 35 kunstenaarsateliers voorziet het project minstens vijf sociale woningen, een sociaal restaurant, gedeelde ateliers, expo- en evenementenruimtes en twee publieke 17de-eeuwse binnentuinen. Daarmee wil de coöperatie niet alleen ruimte creëren voor kunstenaars, maar ook voor ontmoeting, sociale tewerkstelling en gedeeld gebruik in de binnenstad. De artistieke werking blijft in handen van Ercola vzw, terwijl de coöperatie het gebouwbeheer en de financiering op zich neemt.
Erfgoed met een toekomst
Voor de renovatie en herbestemming werkt Ercoland samen met verschillende experten uit de erfgoed- en coöperatieve sector. Architect Luc Deleu en T.O.P. office begeleiden de architecturale visie, terwijl erfgoedpartner Monumenta mee onderzoekt hoe het historische karakter van de site behouden kan blijven. Door de publieke openstelling van onder meer de binnentuinen komt het project bovendien in aanmerking voor verhoogde erfgoedsubsidies tot 70 procent.
Ook financieel wil de coöperatie een stabiel model uitbouwen. Het project mikt op een combinatie van burgerkapitaal, win-winleningen, bankfinanciering en subsidies. De initiatiefnemers verwijzen daarbij naar eerdere coöperatieve trajecten zoals Globe Aroma in Brussel en de campagne rond Den Oudaan in Antwerpen. Het beheer van de coöperatie gebeurt volgens het principe “één mens, één stem”, ongeacht de hoogte van de investering.
Een beslissende fase voor Ercoland
Met Ercoland willen de initiatiefnemers ook een breder debat openen over de toekomst van stedelijke ruimte. Volgens hen verdwijnen betaalbare werkplekken, sociale initiatieven en collectieve plekken steeds vaker uit de binnenstad door stijgende vastgoedprijzen en commerciële druk. De coöperatie ziet het project daarom als een mogelijk model voor andere plekken in de stad: burgers die samen eigenaar worden van maatschappelijke infrastructuur en zo zelf mee vorm geven aan hun omgeving.
Volgens de initiatiefnemers is inmiddels ook de symbolische grens van 750.000 euro bereikt, het bedrag waarbij de aankoop van de site volgens hen echt haalbaar wordt. Wie Ercoland mee mogelijk wil maken, kan nog altijd coöperant worden vanaf 50 euro of het project ondersteunen via een win-winlening. Met dat geld wil de coöperatie niet alleen het gebouw aankopen, maar ook betaalbare ateliers, sociale woningen, publieke binnentuinen en ruimte voor ontmoeting en creativiteit in het centrum van Antwerpen veiligstellen. Meer informatie of coöperant worden kan via Ercoland.be.
Foto Ercola vzw